\ TRASBUS - historia warszawskiej komunikacji miejskiej.


LINIA TRAMWAJOWA ZWYKŁA

data numer rodzaj trasa uwagi
ROZSTAW TORÓW 1435 mm.
1946.08.15. 20 linia tramwajowa zwykła stała OSADA GÓRCE – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – MŁYNARSKA. Uruchomienie linii - rozpoczęcie stopniowego oddawania do użytku przekuwanej na normalny rozstaw osi linii tramwajowej do Boernerowa (wkrótce przemianowanego na Bemowo - stąd nazwa późniejszych osiedli mieszkaniowych) - w pierwszym etapie oddano trasę na odcinku do osady Górce.

[EW 1946, nr 086, 15 VIII 1946, str. 2]
1946.08.31. 20 linia tramwajowa zwykła stała BEMOWO (KOSZARY WOJSKOWE) – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – MŁYNARSKA. Przedłużenie trasy - oddanie do użytku kolejnego odcinka trasy do Boernerowa z tymczasowym krańcem przy koszarach wojskowych (obecnie tereny Wojskowej Akademii Technicznej). Linię obsługiwały trzy tramwaje, dając częstotliwość kursowania 20 minut.

[ŻW 1946, nr 239, 31 VIII 1946, str. 5]
1946.09.08. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – MŁYNARSKA. Przedłużenie trasy - oddanie do użytku ostatniego odcinka odbudowanej trasy do Boernerowa.

[EW 1946, nr 108, 7 IX 1946, str. 3;
ŻW 1946, nr 245, 6 IX 1946, str. 5;
ŻW 1946, nr 247, 8 IX 1946, str. 8]
1947.06.03. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – Górczewska – STASZICA (powrót: STASZICA – Wolska – Młynarska). Korekta trasy w związku z oddaniem do użytku pętli STASZICA.

[EW 1947, nr 156, 9 VI 1947, str. 2;
KC 1947, nr 149, 4 VI 1947, str. 7;
ŻW 1947, nr 153, 6 VI 1947, str. 3]
1950.06.05. 20 linia tramwajowa zwykła stała OSADA GÓRCE – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – Górczewska – STASZICA (powrót: STASZICA – Wolska – Młynarska). Likwidacja trasy przez ul. Radiową z powodu "budowy kanalizacji osiedli Górce i Boernerowo" - w rzeczywistości zaś budowy lotniska wojskowego na Bemowie. Połączenie realizowała zastępcza linia autobusowa 109bis.

[EW 1950, nr 151, 3 VI 1950, str. 5]
1950.08.23. 20 linia tramwajowa zwykła stała KOLONIA GROTY – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – Górczewska – STASZICA (powrót: STASZICA – Wolska – Młynarska). Przywrócenie ruchu na części trasy do Boernerowa - na nowym, wybudowanym od podstaw szlaku obecnej ulicy Dywizjonu 303, odcinku do "Kolonii Groty" (obecne okolice głównych budynków Wojskowej Akademii Technicznej).

[EW 1950, nr 231, 23 VIII 1950, str. 3;
KC 1950, nr 232, 23 VIII 1950, str. 5]
1950.10.29. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – Górczewska – STASZICA (powrót: STASZICA – Wolska – Młynarska). Oddanie do użytku brakującego fragmentu nowego odcinka trasy do Boernerowa biegnącego wzdłuż obecnej ulicy gen. Kaliskiego.

[EW 1950, nr 298, 29 X 1950, str. 5]
1954.01.01. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – PLAC NARUTOWICZA. Przejęcie trasy linii 22.

[EW 1953, nr 279, 21-22 XI 1953, str. 5;
EW 1954, nr 002, 2-3 I 1954, str. 5]
1957.10.01. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – Górczewska – Staszica – Wolska – aleja Solidarności (powrót: aleja Solidarności – Młynarska) – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – PLAC NARUTOWICZA. Rozpoczęcie przebudowy południowego odcinka ulicy Młynarskiej (między Górczewską a Wolską) - skierowanie w kierunku centrum na trasę objazdową.
1957.10.19. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – Górczewska – Staszica – Wolska – aleja Solidarności – Okopowa – (powrót: Okopowa – Leszno – Młynarska) – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – PLAC NARUTOWICZA. Całkowite zamknięcie południowego odcinka ulicy Młynarskiej (między Górczewską a Wolską) - skierowanie również w kierunku Koła na trasę objazdową.
1957.11.30. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – PLAC NARUTOWICZA. Zakończenie przebudowy ulicy Młynarskiej - przywrócenie podstawowej trasy.
1959.09.27. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Aleje Jerozolimskie – PLAC STARYNKIEWICZA. Rozpoczęcie przebudowy pętli tramwajowej na placu Narutowicza - pozostawienie na pętli jedynie ruchu tranzytowego (bez zatrzymywania się na przystankach) - tymczasowe skrócenie trasy.
1959.12.06. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – PLAC NARUTOWICZA. Oficjalne oddanie do użytku przebudowanej ulicy Grójeckiej oraz rozbudowanego węzła przesiadkowego na placu Narutowicza.
1962.12.08. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Żelazna – Aleje Jerozolimskie – plac Zawiszy – Grójecka – plac Narutowicza – Grójecka – Banacha – BANACHA. Przedłużenie trasy wraz z wprowadzeniem trasy objazdowej w związku z robotami torowymi na wiadukcie ul. Towarowej.

[MPK Okólnik nr 57/62;
EW 1962, nr 290, 7 XII 1962, str. 5;
EW 1962, nr 291, 8/9 XII 1962, str. 7]
1963.10.01. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – plac Narutowicza – Grójecka – Banacha – BANACHA. Przywrócenie trasy podstawowej w związku z zakończeniem przebudowy placu Zawiszy i ul. Towarowej.

[MPK Okólnik nr 45/63;
EW 1963, nr 232, 30 IX 1963, str. 5]



1982.01.31. 20 linia tramwajowa zwykła stała KOŁO – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – plac Narutowicza – Grójecka – Banacha – BANACHA. Wydzielenie linii 20bis dla usprawnienia połączenia Bemowa z centrum.
1982.09.01. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – plac Narutowicza – Grójecka – Banacha – BANACHA. Połączenie z linią 20bis w związku z niedostateczną obsługą komunikacyjną osiedla Bemowo i protestami pasażerów.
1988.04.11. 20 linia tramwajowa zwykła stała KOŁO – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – plac Narutowicza – Grójecka – Banacha – BANACHA. Skrócenie trasy z powodu remontu drewnianej konstrukcji wiaduktu nad torami kolejowymi w ul. Dywizjonu 303.
1988.06.19. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – plac Narutowicza – Grójecka – Banacha – BANACHA. Zakończenie remontu drewnianej konstrukcji wiaduktu nad torami kolejowymi w ul. Dywizjonu 303.
1990.02.03. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – PLAC NARUTOWICZA. Rozpoczęcie przebudowy skrzyżowania ulic Grójeckiej i Banacha - zamknięcie ruchu tramwajowego na ul. Banacha.
1990.09.08. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – plac Narutowicza – Grójecka – Banacha – BANACHA. Zakończenie przebudowy skrzyżowania ulic Grójeckiej i Banacha - przywrócenie ruchu tramwajowego.


2006.01.02. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – Okopowa – Towarowa – plac Zawiszy – Grójecka – PLAC NARUTOWICZA. Zmiana układu linii tramwajowych w celu optymalizacji koordynacji rozkładów jazdy i wyeliminowania kursowania tramwajów grupami - skrócenie trasy.
2007.06.16. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – KOŁO. Przebudowa trasy tramwajowej wzdłuż Alej Jerozolimskich i mostu Poniatowskiego. Wycofanie z ul. Towarowej w celu uniknięcia przekroczenia przepustowości odcinka, zastąpienie na wycofanym fragmencie trasy przez linię 24.
2007.10.01. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – KOŁO. Wprowadzenie skróconej trasy jako stałej.
2008.09.01. 20 linia tramwajowa zwykła stała ZAWIESZENIE KURSOWANIA. Zawieszenie kursowania linii w związku z pracami drogowymi przy budowie trasy ekspresowej S8.
2011.04.30. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Targowa – Kijowska – aleja Tysiąclecia – Kawęczyńska – KAWĘCZYŃSKA-BAZYLIKA. Przywrócenie kursowania po zakończeniu przebudowy torowiska na ul. Dywizjonu 303 i Kaliskiego. Połączenie z linią 13.
2011.05.09. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Targowa – Ratuszowa – Jagiellońska – ŻERAŃ FSO. Rozpoczęcie remontu torowiska tramwajowego na ul. Targowej (na odcinku od al. Solidarności do ul. Kijowskiej). Skierowanie do pętli ŻERAŃ FSO w celu zastąpienia wycofanej z tego rejonu linii 22.
2011.06.20. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Targowa – Kijowska – aleja Tysiąclecia – Kawęczyńska – KAWĘCZYŃSKA-BAZYLIKA. Rozpoczęcie drugiego etapu remontu torowiska tramwajowego na ul. Targowej (na odcinku od ul. Kijowskiej do al. Zielenieckiej). Przywrócenie stałej trasy.
2011.10.01. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Targowa – Ratuszowa – Jagiellońska – ŻERAŃ FSO. Zamknięcie ruchu tramwajowego na ul. Targowej (na odcinku od al. Solidarności do ul. Kijowskiej) w związku z budową drugiej linii metra. Skierowanie do pętli ŻERAŃ FSO w celu zastąpienia wycofanej z tego rejonu linii 22. Zastąpienie na odcinku Targowa - Kawęczyńska przez linię 3.
2011.10.15. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Jagiellońska – ŻERAŃ FSO. Zamknięcie ruchu tramwajowego w rejonie pl. Wileńskiego w związku z budową II linii metra. Wprowadzenie trasy objazdowej do pętli ŻERAŃ FSO jako stałej wraz ze skierowaniem nowym tymczasowym torowiskiem na ul. Jagiellońskiej.


2014.09.15. 20 linia tramwajowa zwykła stała KOŁO – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Jagiellońska – ŻERAŃ FSO. Skrócenie trasy w związku z budową rozjazdu na skrzyżowaniu ul. Powstańców Śląskich i Dywizjonu 303 w ramach budowy torowiska tramwajowego w ul. Powstańców Śląskich.
2014.09.29. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Jagiellońska – ŻERAŃ FSO. Przywrócenie ruchu tramwajowego na ul. Dywizjonu 303.
2016.08.08. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – aleja Jana Pawła II – Słomińskiego – most Gdański – Starzyńskiego – Jagiellońska – ŻERAŃ FSO. Zamknięcie ruchu tramwajowego w al. Solidarności (na odcinku od pl. Bankowego do ul. Jagiellońskiej) w związku z przebudową torowiska w rejonie Dworca Wileńskiego.
2016.09.05. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Targowa – Ratuszowa – Jagiellońska – ŻERAŃ FSO. Skierowanie dwukierunkowo przez pl. Wileński po zakończeniu przebudowy torowiska tramwajowego.
2017.06.25. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – KOŁO. Wyłączenie ruchu tramwajowego na ul. Młynarskiej i Obozowej (na odcinku od al. Solidarności do al. Prymasa Tysiąclecia) w związku z remontem kolejowej linii obwodowej oraz remontem torowiska tramwajowego na ul. Obozowej. Skrócenie trasy w związku z montażem międzytorowego rozjazdu nakładkowego w rejonie przystanku MAJAKOWSKIEGO. Zastąpienie w relacji Obozowa - Dw. Wileński przez autobusową linię zastępczą Z-3.
2017.06.26. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – MAGISTRACKA – [bez pasażerów: Obozowa] – MAJAKOWSKIEGO. Przedłużenie trasy do tymczasowego krańca w rejonie skrzyżowania z al. Prymasa Tysiąclecia. Przystanek MAGISTRACKA był przystankiem dla wysiadających, WAWRZYSZEWSKA dla wsiadających w związku z przejazdem przez międzytorowy rozjazd nakładkowy. Obsługa wyłącznie przez tramwaje dwukierunkowe.
2017.06.28. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – MAJAKOWSKIEGO. Formalne przedłużenie trasy do przystanku MAJAKOWSKIEGO (tramwaj mógł przejeżdżać przez rozjazd nakładkowy z pasażerami).
2017.09.03. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – KOŁO. Skrócenie trasy w związku z demontażem międzytorowego rozjazdu nakładkowego w rejonie przystanku MAJAKOWSKIEGO.
2017.09.04. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Targowa – Ratuszowa – Jagiellońska – RATUSZOWA-ZOO. Przywrócenie przejazdu przez Trasę W-Z po zakończeniu robót torowych na ul. Obozowej. Skierowanie na trasę skróconą w związku z trwającą przebudową torowiska na rondzie Starzyńskiego.
2017.10.28. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Targowa – Ratuszowa – Jagiellońska – ŻERAŃ FSO. Przywrócenie stałej trasy po zakończeniu przebudowy trasy tramwajowej na ul. Jagiellońskiej.
2018.09.03. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Targowa – Ratuszowa – Jagiellońska – RATUSZOWA-ZOO. Skierowanie na trasę skróconą w związku z kolejnym etapem remontu linii tramwajowej na ul. Jagiellońskiej.
2018.09.24. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Targowa – Kijowska – aleja Tysiąclecia – Kawęczyńska – KAWĘCZYŃSKA-BAZYLIKA. Czasowa zamiana fragmentów tras z linią 13 po skierowaniu jej do tymczasowego krańca PLATERÓWEK w związku z uruchomieniem rozjazdu nakładkowego w ramach remontu trasy tramwajowej na ul. Jagiellońskiej.
2018.10.15. 20 linia tramwajowa zwykła stała BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – aleja Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – aleja Solidarności – Targowa – Ratuszowa – Jagiellońska – ŻERAŃ FSO. Przywrócenie stałej trasy po zakończeniu remontu trasy tramwajowej na ul. Jagiellońskiej.

OBJAŚNIENIE SKRÓTÓW W PRZYPISACH:
MPA - Miejskie Przedsiębiorstwo Autobusowe [Dokumenty udostępnione przez P. Grzegorza Gałęzowskiego.]
MPK - Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne [Dokumenty udostępnione przez P. Grzegorza Gałęzowskiego.]
MZK - Miejskie Zakłady Komunikacyjne [Dokumenty udostępnione przez P. Grzegorza Gałęzowskiego.]
EW - Express Wieczorny [1946-1999]
KC - Kurier Codzienny [1945-1953]
TL - Trybuna Ludu [1948-1990]
ŻW - Życie Warszawy [1944-2011]
WTE - J. Sawicki, J. Janiak, D. Walczak, T. Igielski, Warszawskie Tramwaje Elektryczne 1908-1998, t. 1-2, Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności 1998.
WAiT - J. Dąbrowski, D. Nalazek, M. Stiasny, Warszawskie Autobusy i Trolejbusy, Rybnik: Betezda 2005.

ZOBACZ TEŻ:


LINIA TRAMWAJOWA NOCNA (1908-1939)
LINIA TRAMWAJOWA ZWYKŁA
LINIA TRAMWAJOWA NOCNA
LINIA AUTOBUSOWA ZASTĘPCZA
SCHEMAT TRAS

 

POWRÓT DO SPISU LINII TRAMWAJOWYCH

POWRÓT DO KARTOTEK LINII


KONTAKT: trasbus@o2.pl.